De wintertijd

Hey, hallo allemaal en welkom bij weer een nieuwe aflevering van Makkelijk Nederlands met JoJo. Hoe gaat het met jullie?

Met mij gaat het goed. Met mij gaat het uitstekend.

We zijn er weer bij vandaag, jij en ik. Het is tijd voor een nieuwe aflevering van de podcast.

Voordat wij gaan beginnen met de podcast, wil ik iemand bedanken. Ik wil graag Adnan Al Edresi heel erg bedanken voor het steunen van de podcast.

Adnan, dankjewel. Ik hoop dat ik je naam goed heb uitgesproken.

Maar door jouw steun hou ik de moed erin om nieuwe afleveringen te maken. Dankjewel.

Oké, lieve mensen. Vandaag gaan wij het hebben over iets bijzonders.

Nou ja, eigenlijk is het niet heel bijzonder. Want het gebeurt ieder jaar opnieuw.

Er gaat vannacht iets gebeuren. Weet jij wat er vannacht gaat gebeuren?

Vannacht gaat de wintertijd in. Ja, ja, de wintertijd komt eraan.

En weet je wat dat betekent? Dat betekent dat de klok een uur teruggezet gaat worden.

Om drie uur 's nachts wordt het straks ineens weer twee uur. Dat is best raar, hè?

Het betekent wel dat we een uurtje langer kunnen slapen. Nou ja, als je geluk hebt.

Misschien moet je alsnog vroeg uit bed. Oké, de wintertijd.

Waar komt de wintertijd eigenlijk vandaan? Hoe is de wintertijd ontstaan?

En waarom vinden zoveel mensen het vervelend? En wat doet het bijvoorbeeld met ons lichaam?

Laten we beginnen bij het begin. In Nederland hebben we twee keer per jaar een andere tijd.

In de lente gaat de klok een uur vooruit, dan begint de zomertijd. En in de herfst gaat de klok een uur terug, en dan begint de zomertijd... de wintertijd.

Dat noemen we de klok verzetten. Verzetten betekent iets op een andere plek of een andere stand zetten.

Je verzet de klok. Je zet hem een uur vooruit, of een uur terug.

En hier in Zweden doen we precies hetzelfde. Ook hier gaat de klok vannacht een uur terug, van drie uur naar twee uur.

Houd dit een beetje in de gaten. Je telefoon en je computer verzetten de tijd meestal vanzelf.

Dit gaat automatisch. Maar vergeet bijvoorbeeld de klok in je auto of bijvoorbeeld op je oven niet.

Ovens hebben vaak ook een klokje. Oké, maar waar komt dat verzetten van de klok nou eigenlijk vandaan?

Dat is best een interessant verhaal. Vroeger, heel lang geleden, werd de klok helemaal niet verzet.

Iedereen, die had het hele jaar dezelfde tijd. En die tijd was eigenlijk de wintertijd.

De wintertijd is dus eigenlijk de normale tijd. En de zomertijd, die we in de lente altijd krijgen, is eigenlijk extra tijd.

Want het blijft dan een uurtje langer licht 's avonds. In 1916 begon Duitsland met de zomertijd, en dat was tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Nederland deed een dag later mee, op 1 mei 1916. Daarna werd het nog een paar keer veranderd.

Een hele lange tijd, van 1946 tot 1977, werd de klok in Nederland helemaal niet verzet. Maar in de jaren zeventig kwam er een oliecrisis.

Een oliecrisis: er was veel te weinig olie. Dat zorgde ervoor dat olie en benzine heel duur waren.

De mensen moesten dus een beetje energie besparen. En het idee was eigenlijk zo.

Als het 's avonds nou langer licht is, dan hoef je minder lampen aan te doen. En zo bespaar je energie.

En daarom kwam de zomertijd in 1977 terug in Nederland. En sindsdien verzetten we ieder jaar, twee keer per jaar, de klok.

Ik vraag me dan altijd af: bespaart het eigenlijk wel echt energie? Ik weet het niet, hoor.

Er zijn de meningen een beetje over verdeeld. Veel mensen zeggen: het helpt eigenlijk bijna niet.

En heel veel mensen vinden het gewoon vervelend. In 2018 was er een grote enquête in Europa.

Een enquête is een lijst met vragen die je in kunt vullen. Meer dan vierenhalf miljoen mensen deden mee met de enquête.

En weet je wat? Best wel bijzonder.

Vierentachtig procent van de mensen die meededen, dus 84 procent van vierenhalf miljoen mensen, zeiden: stop alsjeblieft met de wintertijd. Ik bedoel de zomertijd, of de wintertijd.

Nee, het veranderen van de tijd. Stop met het veranderen van de tijd.

Verzet de klok alsjeblieft niet meer. En toch verzetten we de klok nog steeds.

Wow. Ik snap er niks van.

De landen in Europa zijn het nog niet eens. Moeten we altijd zomertijd hebben?

Of moeten we altijd wintertijd hebben? Daar zijn ze het niet over eens.

Daar praten ze al jaren over. En tot die tijd draaien wij gewoon twee keer per jaar aan de klok.

Ik vind het raar. Maar goed.

Weet je waarom ik het zelf het meest vervelend vind? Het heeft te maken met een andere klok.

Het heeft te maken met de biologische klok. Je krijgt een extra uurtje slaap.

Dat klinkt toch hartstikke lekker? Ja, dat klinkt lekker.

Maar ons lichaam vindt het vaak een beetje lastig. En dat komt door die klok.

Dat komt door onze biologische klok. Iedereen heeft een biologische klok.

Het is geen echte klok met wijzers, zoals die klok die aan jouw muur hangt misschien. Het is een soort klokje in je hersenen, zou je kunnen zeggen.

Die klok vertelt bijvoorbeeld aan jouw lichaam wanneer het tijd is om wakker te worden. En diezelfde klok, die biologische klok, vertelt ook wanneer het tijd is om te gaan slapen.

En die klok kijkt vooral naar het licht. Als het buiten licht wordt, dan word jij wakker.

En als het buiten donker wordt, dan maakt jouw lichaam een stofje aan om te kunnen slapen. En dat stofje heet melatonine.

Onthoud dat goed: melatonine. Het stofje dat jouw lichaam aanmaakt als het bedtijd is.

Nou is het dus zo. De klok aan de muur, die de tijd aangeeft, die kun jij in een paar tellen verzetten.

Dat gaat heel makkelijk. Maar jouw biologische klok kun jij niet zomaar verzetten.

Die biologische klok heeft een paar dagen nodig om te wennen aan de nieuwe tijd. En in die paar dagen voel jij je misschien niet helemaal fit.

Je voelt je misschien een beetje raar. Misschien word jij ineens heel vroeg wakker.

Of je bent 's avonds om negen uur al moe. Misschien ben je overdag een beetje chagrijnig.

Chagrijnig, dat kan. Chagrijnig betekent dat je slecht gehumeurd bent, dat je een beetje boos of geïrriteerd bent.

Herken jij dat? Ik wel.

En dan is er nog het opstaan. Ik weet niet hoe het met jou zit, maar opstaan in de winter vind ik best moeilijk.

Het is zo donker buiten. Het is koud buiten.

En mijn bedje is altijd lekker warm en knus. Tijdens de wintertijd is het 's ochtends wel wat eerder licht buiten.

Dat is misschien het enige kleine voordeel. Want de rest is eigenlijk een nadeel.

's Middags wordt het ook een uur eerder donker. Ineens is het om vijf uur al donker buiten.

En hier in Zweden is dat nog erger dan in Nederland. Het is hier soms om drie uur al donker.

Dat is best wel vroeg. Dat is best wel vroeg.

Ik heb vaak ook een soort slaapaanval in de winter als de zon verdwijnt. Het is dan drie uur 's middags, de zon is weg en ik... ik val bijna in slaap.

Ik ben benieuwd: ben jij een ochtendmens? Of ben jij een avondmens?

Een ochtendmens staat graag vroeg op en heeft 's ochtends veel energie. En een avondmens komt pas 's avonds goed op gang.

Ik ben een avondmens. Ik kan er niks aan doen.

Ik hou van de vroege ochtend. Ik hou van de zonsopkomst.

Ik hou van het fluiten van de vogels. De lekkere frisse geur van de ochtenddauw, die natte druppeltjes aan de grasprietjes.

Ik vind het heerlijk. Maar ik ben echt een avondmens.

Ik hou van de avond, ik hou van de nacht. Het is lekker rustig, relaxed.

Ik heb nog wat tips voor jullie om je lichaam snel te laten wennen aan de nieuwe wintertijd. Komen ze aan.

Tip één. Als jij 's ochtends wakker wordt, ga dan zo snel mogelijk naar buiten.

Ga lekker het daglicht in. Het helpt je biologische klok om zich aan te passen.

Een korte wandeling is al genoeg. Even je neus laten zien buiten.

Tip twee. Probeer de eerste dagen na het verzetten van de klok op je normale tijd naar bed te gaan, volgens de nieuwe klok.

Dus ook als je nog niet zo moe bent: gewoon naar bed gaan. Na een paar dagen gaat het vanzelf beter.

En tip drie. Het is natuurlijk veel eerder donker straks.

Maak het binnen, in je huis of op je kamer, lekker gezellig. Gewoon een kaarsje bijvoorbeeld, of een extra lampje.

Wat leuke kussens, kleedjes. Je kan het zo gek niet bedenken.

Maak het lekker gezellig. Ja, dat was het, denk ik, alweer.

We gaan afronden. We gaan stoppen met deze aflevering.

Onthoud vooral één ding: pas jouw klok aan. Zorg dat jij morgen op tijd bent, op je afspraken, op je werk, op school.

Ja, dat moet ik zelf ook doen. Ik ga het straks direct doen.

Goed, bedankt voor het luisteren en fijn dat je er weer bij was. Blijf oefenen, blijf nieuwsgierig en wees niet bang om fouten te maken.

Wil je nou verder gaan met het leren van Nederlands na het horen van deze aflevering? Ga dan naar www.makkelijknederlandsmetjojo.com en neem eens een kijkje bij de learning tools.

Goed, wij spreken elkaar snel weer. Hou je goed, geniet van jouw extra uurtje slaap en tot de volgende keer!